Biblia en un año

1. Ërei jókuae año ou ye vae re, mburuvicha reta iñoraro iara pe, David omondo Joab, jare jae ndive opaete imborɨa reta, jare opaete sundaro Israel pegua reta, jare opa oyuka Amón iñemuña reta, jare oñova reta tëta Rabá. Ërei David opɨtaño Jerusalén pe.
2. Jare metei ara kaaru yave, David opüa jupa güi, jare oë oguata o iárambo ipe kavi vae rupi; jare joko güi oecha metei kuña ipöra yae vae oyau oï.
3. Jare David omondo oparanduuka jókuae kuña re, jare jei reta chupe: Jókuae kuña ko jae Betsabé, Eliam tayɨ, Het iñemuña Urías jembireko.
4. Jare David omondo güeruruka; jare jae ou ípɨri, jare David oke jae ndive. Jare kuae kuña ojo ye oikoa pe, opa güire oyetɨo ikɨa güi Tumpa jóvai.
5. Jare jókuae kuña ipurúa, jare omondo oikuaauka David pe, körai: “Chepurúa aï.”
6. Jayave David omondo jeiuka Joab pe: “Embou cheve Het iñemuña Urías.” Jare Joab ombou Urías, David pɨri.
7. Jare Urías ou yave David pɨri, oparandu chupe, kërai ra Joab oï vae re, jare sundaro reta kërai ra ñogüɨnoi vae, jare kërai ra ñeraro oï vae re.
8. Jaɨkue rupi David jei Urías pe: “Ekua ndero pe, jare eputuu.” Jare Urías oë mburuvicha guasu jo güi yave, mburuvicha guasu omondouka chupe mbota, jae jembiurä vae güi;
9. ërei Urías opɨta oke mburuvicha guasu jöke pe; juvicha guasu jöke iyangarekoa reta ndive, jare mbaetɨ ojo jo pe.
10. Jókuae oikuaauka reta David pe, jei reve: “Urías mbaetɨ ojo jo pe.” Jayave David jei Urías pe: —¿Mombɨrɨ güiä pa reyu? ¿Maera pa mbaetɨ reo ndero pe?
11. Jare Urías jei David pe: —Tumpa ikäjou jare sundaro reta Israel jare Judá pegua ñogüɨnoi o guakapi pegua peño; cheruvicha Joab jare ndesundaro reta ñogüɨnoi ikatu pe eteiño; jaema che, ¿këraita pa aike chero pe, akaru vaerä jare aaɨu jare ake cherembireko ndive? ¡Nderé re ko cheruvicha, ngaraa jókuae ayapo!
12. Jare David jei Urías pe: —Epɨta räri añave kuae pe, jare pɨareve toromondo. Jare Urías opɨta Jerusalén pe jókuae ara jare pɨareve pe ye.
13. Jare David omee okaru jare okau jae ndive, ombosavaɨpo regua. Jare jae kaaru ma yave oë ojo oke juvicha guasu jembiokuai reta pɨri; jare mbaetɨ ojo jo kotɨ.
14. Köe ma yave, David oikuatía metei tupapire Joab peguarä, jare omondo Urías ndive.
15. Jókuae tupapire oikuatía vae pe jei: “Eñono tenonde Urías, ñoraro jeiete yaea pe etei, javoi pesɨrɨ chugüi, ipere jare omano vaerä.”
16. Jökorai, Joab oñova yave tëta, oñono Urías jókuae kuimbae reta jae oikuaa jëia yae vae reta ñogüɨnoia pe etei.
17. Jare tëta pegua reta ñogüɨnoe oñeraro vaerä Joab ndive ikatu pe yave, omano mbovɨ David isundaro reta güi; joko pe omano vi Het iñemuña Urías.
18. Jayave Joab omondo oikuaauka kavi David pe, kërai etei ko ñeraro vae.
19. Jare ñee jerajaa pe jei: “Opa ma nemiari ñeraro re yave,
20. güɨramoi mburuvicha guasu iyarasɨta jare jeita: ‘¿Maera pa köi mbatee peya tëta re peñeraro vaerä? ¿Mbaetɨ pa peikuaa tëta ikësea güi ipuere ko mbae oitɨ reta peré vae?
21. ¿Mbaetɨ pa pemaendúa tëta Tebes pe metei kuña ko oitɨ ɨvate güi Abimelec iñäka re metei angúa ita iperasogüe, jare oyuka vae? ¿Maera pa peya mbatee tëta ikësea re?’ Jayave nde ere chupe: ‘Nderembiokuai Het iñemuña Urías, omano vi.’ ”
22. Jare ñee jerajaa ojo oväe yave, imiari David pe opaete mbaembae Joab oyókuai jese vae.
23. Ñee jerajaa jei: —Sundaro reta yogüeru oñeraro ikatu pe ore ndive vae orembopɨtu tëi, ërei ore opa romboyerovauka reta ye tëta guasu jöke kotɨ.
24. Jayave uvɨ iya reta oreapi tëta ikësea güi, jare omano mbovɨ oregüi reta, joko pe omano vi nderembiokuai Urías.
25. Jayave David jei ñee jerajaa pe: —Ere Joab pe agüɨye tipɨatɨtɨ jókuae re, jökorai ko ñeraro; jeiete toïraro jókuae tëta guasu omoamɨri regua. Jökorai emoäta ngatu.
26. Jare Urías jembireko oikuaa yave ime omano, oäpiro ime.
27. Ërei oasa güire ime oäpiro vae iara yave, David omondo güeru jo pe; jare oiko jembirekorä, jare imembɨ chupe metei kunumi. Ërei kuae David oyapo vae, mbaetɨ etei ikavi yandeYa jesa róvai.
1. YandeYa omondo Natán, David kotɨ, jare ou oväe yave jei chupe: —Oiko mókoi kuimbae reta metei tëta pe, metei oikokatu jare ïru iparavete.
2. Oikokatu vae güɨnoi jeta vecha jare guaka;
3. ërei jókuae paravete vae jaeño güɨreko metei vecha raɨ jae ogua jare ombokuakuaa vae; okuakuaa jo pe imichia reta ndive, jae ndive okaru jare oɨu, jäpapau pe oke; güɨreko tayɨ rami etei.
4. Metei ara ou metei mboupa jókuae kuimbae oikokatu vae pɨri; jare kuae oikokatu vae mbaetɨ oipota oyuka metei ave ivecha ani iguaka güi omongaru vaerä mboupa ou jo pe vae, jaeño mai oipɨɨ jókuae kuimbae paravete vae ivecha, jare oyuka omongaru vaerä jókuae mboupa ou jo pe vae.
5. Jayave David iyarasɨ yae ete jókuae kuimbae kotɨ, jare jei Natán pe: —¡YandeYa jee re, kuae nunga oyapo vae, jupi ko omano vaerä!
6. ¡Jare tomboepɨ vecha raɨ jepɨ iárambo, irundɨ ye jókuae oyapo vae re, echa mbaetɨ ko iporoparareko!
7. Jayave Natán jei David pe: —¡Nde ko jókuae kuimbae! Körai jei yandeYa Israel iTumpa: “Che ko roparavo Israel iñemuña reta juvicha guasurä, jare roepɨ Saúl ipo güi;
8. jare amee ndeve nderuvicha jo, jare nderuvicha jembireko reta ndepo pe; jare opaete Israel jare Judá pegua reta; ërei kuaekuae reta mbovɨ yae ko yave, amoïru yeta tëi ko jeta ndeve.
9. ¿Maera pa remboeteä cheñee, reyapo ikavimbae cheróvai? Reyukauka Het iñemuña Urías, Amón iñemuña reta pe jare rereko jembirekogüe.
10. Jáeramo añave, ngaraai osɨrɨ neñemuña reta güi ñeraro, chereröɨro jare rereko Het iñemuña Urías jembirekogüe jeko pegua.
11. Mase, che amopüaukata ndekotɨ ikavimbae neñemuña reta güi aeño; nderóvai aipɨɨta nderembireko reta jare ameeta nderapicha pe, jare oyapakuata nderembireko reta ndive ara pe etei.
12. Echa nde reyapo vɨari pe; ërei che ayapota kuae opaete Israel iñemuña reta jovake, jare ara pe etei.”
13. Jayave David jei Natán pe: —Cheyoa ko yandeYa kotɨ. Jare Natán jei David pe: —YandeYa iñɨ̈ro ndeve ndeyoa re, mbaetɨta remano.
14. Ërei ngatu kuae reyapo vae jeko pegua, reyangaouka yandeYa jókuae oyemboyovaicho ikotɨ vae reta pe. Kuae jeko pegua, jókuae michia raɨ oa ramo ndeve vae omanota.
15. Jare Natán ojo ye jëta kotɨ. Jayave yandeYa ombou michia raɨ pe mbaerasɨ pɨ̈chɨi yae vae, Urías jembireko David omomembɨ vae pe.
16. Jayave David omoñera Tumpa michia raɨ re; jare oyekuaku tembíu güi, oike jo pe jare oyapakua ɨvɨ re, jökorai iköe.
17. Jare opüa jo pegua tenondegua reta yogüɨraja David oïa pe, omopüa vaerä ɨvɨ güi; ërei ngatu jae mbaetɨ oipota, mbaetɨ okaru jae reta ndive.
18. Jare chiúa ara pe omano michia raɨ; jare David jembiokuai reta oipoɨu oikuaauka vaerä chupe michia raɨ imano, jei reta oyoupe: “Michia raɨ oikove vɨteriño yave, mbaetɨ oipota oyeapɨsaka ñaneñee re. ¡Vɨtei pa añave, jeieteta ko ipɨatɨtɨ, michia raɨ imano yamombeu chupe yave!”
19. Ërei David oecha jembiokuai reta imiari vɨari oyoupe yave, oikuaa michia raɨ omano ko vae, jáeramo jei jembiokuai reta pe: —¿Omano pa michia raɨ? Jae reta jei chupe: —Omano.
20. Jayave David opüa ɨvɨ güi, oyau jare oñemokäti asaite pe, oipoepɨ jemimonde, oike yandeYa jo pe jare omboete. Jaɨkue rupi ou jo pe jare oiporu mbae jou vaerä, jare omee reta chupe tembíu jare okaru.
21. Jare jembiokuai reta jei chupe: —¿Mbae pa ko kuae reyapo vae? Michia raɨ oikove vɨteri yave, reyekuaku tembíu güi jare reäpiro; añave omano ma yave, ¡repüa jare rekaru!
22. Jare David jei: —Oikoveño michia raɨ yave, ayekuaku tembíu güi jare aäpiro, jae reve: “¿Kia pa oikuaa, güɨramoi Tumpa chepararekota ko vae jare oikoveta michia raɨ?”
23. Ërei añave omano ma ko. ¿Mbaera ye pa ayekuakuta tembíu güi? ¿Chepuere pa amboyerova ye? ¡Che ajata ikotɨ, jae ngaraa ma oyerova ye chekotɨ!
24. Jare David ombopɨakatu jembireko Betsabé, jare oke jae ndive; jökorai imembɨ ye chupe metei michia jare ombojee Salomón, jare yandeYa oaɨu yae kuae michia raɨ,
25. omondo ñee, iñeemombeúa Natán ndive. Jáeramo, David ombojee Jedidías, yandeYa oaɨu vae jeko pegua.
26. Joab oïraro oiko tëta Rabá, Amón iñemuña reta jëta, jare opa oñova tëta mburuvicha guasu oï pɨpe vae.
27. Jayave Joab omondo ñee jerajaa reta David pe, jei reve: “Añova tëta Rabá, jare apɨ̈ro ma tëta raɨ ɨ jenda.
28. Jáeramo, añave emboatɨ sundaro reta opɨtagüe jare eporepeña jese jare epɨ̈ro kuae tëta, agüɨye vaerä che apɨ̈ro yave oñeñono cheree jese.”
29. Jayave David opaetei omboatɨ sundaro reta, jare ojo Rabá kotɨ, oïraro jare opɨ̈ro.
30. Jare oekɨ mburuvicha guasu iñäka-regua oro katuai vae, ipoɨgüe treinta y tres kilo vae, güɨnoi vi jeta ita jepɨ vae reta; jókuae oñono David iñäka re. Jare David güɨnoe jeta mbaembae jepɨ vae jókuae tëta güi.
31. Jare jókuae tëta pegua reta opa güɨnoe güɨraja omombaravɨkɨ siera pe, mbae oyembopiriri pɨpe vae jiero pegua jare yɨɨ jiero pegua pe, omombaravɨkɨ reta vi ladrillo oyapo vaerä. Jökorai vi oyapo opaete ïru tëta guasu reta, Amón iñemuña reta jëta guasu reta. Javoi oyerova ye opaete isundaro reta ndive Jerusalén kotɨ.
9. Nde reyangareko ɨvɨ re, remongɨ jese jare jeta mbaagüɨye; ndeɨ jeta ombokuakuaa temitɨ, nderemimbota rupi.
10. Remoäkɨ kavi ɨvɨ oyearagüe, jare rembochuumbi ɨvɨkɨ̈ta reta, rembosɨmbi ama pe, ndeporerekua temitɨ reta re.
11. Nde remotɨnɨe año opaete mbaembae pe, nde rembou amapɨtu rupi jeta mbaembae;
12. ñuu rupigua kapii reta jokɨ katu, ɨvɨtɨ reta jovɨ kavi oyekuaa.
13. Ɨvɨpe kavi reta tɨnɨe mɨmba, jare ɨvɨtɨ päu ipe kavi vae reta rupi jeta mbaagüɨye; ¡opaete jäsémbai jare otairari oyerovia güi!
22. Iyarakuaa katu vae pe, arakuaa tekove katu ko; yarakuaa vae reta iyarakuaa, mbaeä etei ko.
23. Iyarakuaa vae, oyeandu reve imiari, iñee yeaeä vae, omoïru iyarakuaa katu.
24. Ñee yeaeä, ei rami ko, oporombovɨakatu jare oporomoingove katu.
22. Pɨareve pe jeta vae reta ɨguasu jovaicho peño ñogüɨnoi vae, imaendúa meteiño ko barco raɨ oï joko pe vae, jare oecha reta Jesús mbaetɨ ojo pɨpe jemimboe reta ndive. Jemimboe retaño opa yogüɨraja.
23. Ërei ïru barco raɨ reta yogüeru oväe tëta guasu Tiberias güi, jókuae mbɨyape jou reta yandeYa omee yasoropai jese Tumpa pe güirea iyɨpɨ pe.
24. Jare oecha reta Jesús jare jemimboe reta mbaetɨ joko pe ñogüɨnoi yave, oyeupi reta jókuae barco raɨ reta pe jare yogüɨraja Capernaum kotɨ, Jesús oeka vaerä.
25. Jare opa oasa reta ɨguasu yave, oväe Jesús jare jei reta chupe: —Oporomboe vae, ¿yerae ma pa reyu kuae kotɨ?
26. Jayave Jesús jei chupe reta: —Añetete che jae peve, pe reta chereeka mbɨyape peu jare peyemoangapɨɨ pɨpe ramoño, mbaetɨ chereeka mɨakañɨ peecha ramo.
27. Agüɨye peparavɨkɨ tembíu mbaetɨta ɨma oiko peve vae reño. Ërei peparavɨkɨ tembíu opambae vae pegua re, jae ko tekove opambae che Kuimbaerä ayeapo vae ameeta peve vae. Echa cheRu Tumpa jaerä ko chembou.
28. Jayave oparandu reta Jesús pe: —¿Mbae pa royapota? ¿Kërai pa orepuere royapo mbaravɨkɨ reta Tumpa oipota royapo vae?
29. Jayave Jesús jei: —Tumpa oipota peyapo vae jae ko, perovia vaerä cheré. Echa jae ko chembou.
30. Jayave jei reta chupe: —¿Mbae nunga mɨakañɨ pa reyapo, roecha vaerä jare rogüɨrovia vaerä nderé? ¿Mbaembae pa reyapo?
31. Oreñemuñagüe reta jou maná ñuu pe. Echa Tumpa Iñee pe oyekuatía oï: “Omee jou reta mbɨyape ara pegua.”
32. Jesús jei chupe reta: —Añetete che jae peve, Moisés eteiä ko omee peve mbɨyape ara pegua. CheRu ko añave omee peve mbɨyape añetete pegua ara güi ou vae.
33. Echa mbɨyape Tumpa omee vae, jae ko jókuae ara güi ou vae. Jae omee tekove ɨvɨ pegua reta pe.
34. Jare jei reta: —OreYa, emee oreve jókuae nunga mbɨyape.
35. Jesús jei chupe reta: —Che ko jae mbɨyape tekove pegua. Oipotagüe ou chekotɨ vae ngaraa ye ma iyɨmbɨaɨ; jare oipotagüe cheré güɨrovia vae ngaraa ye ma iɨuve.
36. Ërei che jae ma peve körai: Mbaetɨ perovia, yepe tëi chereecha ma.
37. Opaete cheRu omee cheve vae reta yogüeruta chekotɨ; jare oipotagüe ou chekotɨ vae ngaraa amombo.
38. Echa agüeyɨ ara güi ayapo vaerä chembou vae jemimbota. Mbaetɨ ayu ayapo vaerä cheremimbota.
39. Jare cheRu chembou vae jemimbota ko jae, mbaetɨ vaerä amokañɨ metei ave jae omee cheve vae reta, jare amoingove ye vaerä omanogüe vae ara taɨkuegua pe.
40. Jare kuae ko jae chembou vae jemimbota: Opaete omae cheré jare güɨrovia cheré vae, güɨnoi vaerä tekove opambae vae; jare che amoingove yeta ara taɨkuegua pe.
41. Jayave judío reta iñeenguru Jesús re. Echa jei: “Che ko jae mbɨyape ara güi ou vae.”
42. Jei reta: —¿Jaeä pa kuae Jesús, José taɨ? Yaikuaa katu ko tu jare ichɨ. ¿Kërai pa ipuere jei: “Ara güi ko ayu”?
43. Jayave Jesús jei chupe reta: —Agüɨye peñeenguru chekotɨ.
44. Ngaraa kia ou chekotɨ, cheRu chembou vae mbaetɨ güeru chekotɨ yave. Jare che amoingove yeta ara taɨkuegua pe.
45. Ñeemombeúa reta jembikuatía jei körai: “Tumpa omboeta opaete vae.” Jayave, opaete oyeapɨsaka cheRu re vae, jare jae omboe vae, ou chekotɨ.
46. Mbaetɨ kia oecha cheRu, jaeño che ayu Tumpa güi vae. Che aecha cheRu.
47. Añetete che jae peve, cheré güɨrovia vae güɨnoi tekove opambae vae.
48. Che ko jae mbɨyape tekove pegua.
49. Peñemuñagüe reta jou maná ñuu pe, ërei opa omano reta.
50. Che ko jae mbɨyape ara güi ou vae. Kuae mbɨyape jou vae ngaraa omano.
51. Che ko jae mbɨyape oikove vae ara güi ogüeyɨ vae. Kia nunga jou kuae mbɨyape vae oikoveta jekuae avei pegua. Jare jókuae mbɨyape ameeta vae cherete ko, jae ameeta ɨvɨ pegua reta jekove re vae.
Guarani Bible 2001
Biblia DC Guaraní Bolivia Bolivian Bible Society, 2001