Biblia en un año

1. Moisés omongaru oiko jovaya Jetro, sacerdote Madián pegua ivecha reta yave, güɨraja vecha reta ñuu rupi, jare ojo oväe Horeb pe, Tumpa iɨvɨtɨ pe.
2. Joko pe oyekuaa chupe yandeYa iAraɨgua metei yai jendɨ oï vae güi; jare omae yai jendɨ vae re, ërei jókuae yai mbaetɨ ókai.
3. Jayave Moisés jei: “¡Taja tamae, jare taecha kuae mɨakañɨ guasu oyekuaa vae, maera ra mbaetɨ ókai kuae yai!”
4. YandeYa oecha ojo omae vaerä jese yave, oenɨi jókuae yai jendɨ oï vae mbɨte güi, jei körai: —¡Moisés! ¡Moisés! Jare jae jei: —Ko aï.
5. Jare jei chupe: —Agüɨye eya kuae kotɨ; eekɨ ndepɨapaa ndepɨ güi, echa kuae ɨvɨ reï pɨpe vae, ɨvɨ oñeñono tee vae ko.
6. Che ko jae neñemuñagüe Abraham, Isaac jare Jacob iTumpa. Jayave Moisés oñomi jova, echa okɨɨye omae vaerä Tumpa re.
7. Jaɨkue rupi yandeYa jei ye: —Aecha kavi ko Egipto pe tëta chembae oï vae, jare aendu iyerure mbɨatɨtɨ reve vae, oiporara yae mbaravɨkɨ iyangarekoa reta güi jeko pegua; aikuaa katu ko jembiporara reta.
8. Jare ayu ayora vaerä Egiptoɨgua reta ipo güi, anoe reta vaerä jókuae ɨvɨ güi metei ɨvɨ ikavi jare ipɨguasu vae pe, ɨvɨ kavi pe; cananeo reta, heteo reta, amorreo reta, ferezeo reta, heveo reta jare jebuseo reta ñogüɨnoia pe.
9. Israel iñemuña reta iyerure ou aendu, jare aecha vi Egiptoɨgua reta oiporarauka chupe vae.
10. Jáeramo añave eyu, romondota Faraón oïa pe, renoe vaerä Egipto güi tëta chembae, Israel iñemuña reta.
11. Jayave Moisés jei Tumpa pe: —¿Kia pa ko che aja vaerä Faraón jóvai, jare anoe vaerä Egipto güi Israel iñemuña reta?
12. Jare Tumpa jei: —Ekua, echa che aïta nde ndive; jare kuae toï ikañɨmaa vaerä che etei ko romondo vae: Renoe ma Egipto güi tëta chembae yave, chemboeteta kuae ɨvɨtɨ re.
13. Jare Moisés jei Tumpa pe: —Mase, aja aväe yave Israel iñemuña reta pɨri, jare jaeta chupe reta: “Peñemuñagüe reta iTumpa chembou pekotɨ,” jare jae reta oparandu yave cheve: “¿Mbae pa jee?” ¿Che pa, mbae jaeta chupe reta?
14. Jare Tumpa jei Moisés pe: —CHE KO JAE CHE. Jare jei: Köraita rere Israel iñemuña reta pe: “CHE KO jee vae chembou pekotɨ.”
15. Tumpa jei ye Moisés pe: —Köraita rere Israel iñemuña reta pe: “YandeYa, peñemuñagüe Abraham, Isaac jare Jacob iTumpa chembou pekotɨ.” Kuae ko jae cheree jekuae avei pegua, kuae tee rupi pemaenduata cheré jekuae avei.
16. Ekua, jare emboatɨ Israel iñemuña reta itenondegua reta, jare ere chupe reta: “YandeYa, peñemuñagüe Abraham, Isaac jare Jacob iTumpa oyekuaa cheve jare jei añetete outa ko pemborɨ vae, oecha ko opaete Egiptoɨgua reta oyapo pekotɨ vae.
17. Jare perenoeta mbɨatɨtɨ güi, Egipto güi metei ɨvɨ kavi pe, cananeo reta, heteo reta, amorreo reta, ferezeo reta, heveo reta jare jebuseo reta iɨvɨ pe.”
18. Oendu retata neñee; jare reota nde jare Israel iñemuña itenondegua reta ndive mburuvicha guasu Egipto pegua pɨri, jare pereta chupe: “OreYa, hebreo reta iTumpa oyekuaa oreve; jáeramo, añave rojota ñuu kotɨ, mboapɨ ara roguatata romee vaerä mɨmba oyeyukagüe oreYa Tumpa pe.”
19. Ërei che aikuaa katu ko mburuvicha guasu Egipto pegua ngaraa omaeño peo vaerä, jaeño chembaepuere rupi omaeñota peo.
20. Ërei che amopüata chepo; jare aiporaraukata Egipto pe, opaete mɨakañɨ ayapota joko pe vae rupi, jayaveño omaeñota peo.
21. Jare che ameeta Egiptoɨgua reta pe güɨnoi vaerä mboroparareko kuae tëta chembae kotɨ, jökorai peë joko güi yave, mbaetɨta peo pepogüɨrai;
22. metei ñavo kuña toeka jëta-ɨpɨ pegua pe, jare imboupa pe mbae jepɨ vae korepoti pegua, oro pegua jare temimonde reta, pɨpe pemboemimondeta peraɨ reta jare perayɨ reta; jökorai peitɨvɨrota Egipto peeya.
1. Jayave Moisés jei: —Mase, jae reta ngaraa etei chererovia, jare ngaraa oyeapɨsaka reta cheñee re, echa jei retata: “Mbaetɨ ko ndeYa oyekuaa ndeve.”
2. Jayave yandeYa jei chupe: —¿Mbae pa ko jókuae ndepo pe renoi vae? Moisés jei: —Metei popoka.
3. YandeYa jei chupe: —Emombo ɨvɨ re. Jae omombo ɨvɨ re, jare oyeapo metei mboirä; jare Moisés osɨi chugüi.
4. Jayave yandeYa jei ye Moisés pe: —Ndepóyai jare eipɨɨ juguai pe. Jae ipóyai oipɨɨ juguai pe, jare oyeapo ye popokarä ipo pe.
5. —Kuae rupi ndererovia retata che ndeYa Tumpa ko oyekuaa ndeve vae, neñemuñagüe Abraham, Isaac jare Jacob iTumpa.
6. YandeYa jei vi chupe: —Añave ndepo emoinge nderendapɨgüɨ pe. Jare Moisés omoinge ipo jendapɨgüɨ pe; jare güɨnoe ye yave, oecha ipo ipire ókui imbaerasɨ, morotï iroɨ rami.
7. Jare Tumpa jei ye chupe: —Emoinge ye nderendapɨgüɨ pe ndepo. Jare Moisés omoinge ipo jendapɨgüɨ pe, jare güɨnoe ye yave, oecha opa ye okuera tenonde yave ipire rami.
8. Javoi yandeYa jei chupe: —Mbaetɨ yave ndererovia ani mbaetɨ yave ndemboete reta kuae tenondegua mɨakañɨ rupi, ndererovia retata taɨkuegua mɨakañɨ rupi.
9. Jare mbaetɨñoi ndererovia reta kuae mókoi mɨakañɨ reta rupi yave, ani neñee ave mbaetɨ oendu reta yave, eyara ɨ̈aka pegua ɨ jare epɨyere ɨvɨ pe; jare jókuae ɨ ɨ̈aka güi reyarata vae oyepoepɨta tugüɨrä ɨvɨ pe.
10. Jayave Moisés jei yandeYa pe: —¡Atataɨ cheYa! Mbaetɨi ko che kuimbae iñee ngatu vae tenonde güive, ani nde nemiari che nderembiokuai ndive yave ramoä ko; echa ɨma ɨma yave aväe cheñeerä jare chekü ipoɨ.
11. Jare yandeYa omboyevɨ ñee chupe: —¿Kia pa omee kuimbae iyururä? ¿Kia pa oyapo iñeembae jare iyapɨsambae? ¿Kia pa oyapo jesa vae jare jesambae? ¿Cheä pa ayapo?
12. Añave ekua jare che ameeta neñeerä jare romboeta kërai nemiari vaerä.
13. Moisés jei ye: —¡Atataɨ cheYa, romoñera remondo vaerä ïru vaeño!
14. Jayave yandeYa iyarasɨ Moisés kotɨ, jare jei chupe: —¡Joko oï nderɨkeɨ Aarón, Leví iñemuña! Jae oikatu imiari, jae oëta nerövaiti jare ndereecha yave, oyerovia yaeta omae nderé.
15. Nde nemiarita chupe opaete ñee reta; che ameeta peve peñeerä, pomboeta mbae ko peyapota vae re.
16. Jare jae oikota neñee omombeu vaerä, nde nemiari chupe vae jae omombeuta opaete vae pe, jare nde reïta chupe Tumpa rami.
17. Eraja ndeyeupe kuae popoka, pɨpe reyapota mɨakañɨ reta.
18. Körai Moisés oyerova ye jovaya Jetro jëta pe, jare jei chupe: —Aja yeta cherëtara reta Egipto pe ñogüɨnoi vae pɨri, aikuaa vaerä oimeño ra yogüɨreko vae. Jare Jetro jei Moisés pe: —Ekua mbɨakatu reve.
19. Moisés oï vɨteri Madián pe yave yandeYa jei vi chupe: —Eyerova ye Egipto kotɨ, echa opa ma omano oipota tëi ndeyuka vae reta.
20. Jayave Moisés ombopo jembireko jare taɨ reta mburika re, jare oyerova ye ɨvɨ Egipto kotɨ. Jare Moisés güɨraja ipo pe popoka Tumpa omee chupe vae.
21. Jare yandeYa jei Moisés pe: —Reo reväe Egipto pe yave, eyapo Faraón jóvai opaete mɨakañɨ reta amee reyapo vaerä vae; ërei che amotätata ipɨa agüɨye vaerä omaeño yogüɨraja Israel iñemuña reta.
22. Jare rereta Faraón pe: “Körai jei cheYa: Israel jae ko cheraɨrɨpɨ.
23. Che jae ma ndeve remaeño vaerä yogüɨraja chemboete; ërei mbaetɨ ramo remaeño yogüɨraja, che ayukata nderaɨrɨpɨ.”
24. Jare tape rupi yogüɨraja ma yogüɨreko yave, opɨta ñogüɨnoia pe yandeYa oë japerä pe jare oipota oyuka.
25. Jayave Séfora oipɨɨ ita jaimbe kɨse rami vae, jare ombocircuncida imembɨ jare oipichɨ Moisés ipɨ re, jei reve: “Añetete chemenda ïru ete kavi ko nde metei tugüɨ pe.”
26. Körai jaɨkue rupi omaeño ojo Moisés. Jare Séfora jei, Moisés jae ko imenda ïru metei tugüɨ pegua vae, imichia ombocircuncida jeko pegua.
27. Jökorai ramboeve yandeYa jei vi Aarón pe: “Ekua ñuu kotɨ eövaiti Moisés.” Jayave Aarón ojo ñuu kotɨ, jare oväe chupe Moisés, Tumpa iɨvɨtɨ pe. Joko pe maraetei oyapo chupe oovapɨte reve.
28. Jayave Moisés imiari Aarón pe opaete ñee reta yandeYa oyókuai vae, jare opaete mɨakañɨ reta omee oyapo vaerä vae.
29. Yogüɨraja Moisés jare Aarón, jare omboatɨ Israel iñemuña reta güi opaete tenondegua reta,
30. jare Aarón imiari opaete mbaembae yandeYa jei Moisés pe vae, jare oyapo mɨakañɨ opaete vae jesa róvai.
31. Jare opaete vae güɨrovia; oendu reta yandeYa ou ko Israel iñemuña reta omborɨ vae, jare oikuaa reta Tumpa oecha kërai oiporara yae reta ko vae yave, itɨndɨ reta omboete.
1. Cheangareko cheRu Tumpa, echa ndereño ayeko.
2. Che jae ndeve: “Nde ko jae cheYa; mbaetɨ yé ndegüi mbae ikavi cheve vae.”
3. Tumpa-raanga reta imbaepuere ko, jese güɨrovia vae reta peguarä.
4. Oiporara yaeta, jókuae ikɨ̈reɨ ngatu reve oyeokuai ïru tumpa reta pe vae. Ngaraa che arökuavee tugüɨ chupe reta, jee ave ngaraa aenɨi.
5. CheYa, ndeño ko jae chembaeyekou; nde remee aiko vaerä.
6. Oñejäa kavi yae cheve ɨvɨ kavía pe, jare ipöra yae ko ɨvɨ chembaerä vae.
1. Cheraɨ, eyeapɨsaka cheporomboarakuaa re; emboɨke ndeapɨsa cheporomboarakuaa katu kotɨ.
2. Reñovatu vaerä yemboarakuaa, ndepuere vaerä nemiari arakuaa katu reve.
3. Echa kuña iyaguasa pota vae iñee jëe ngatu yae, iñee kaviasɨ, asaite iïchɨi kavi rami,
4. ërei iyapɨ, mbae iro yae vae rami ko, jare jaimbe yae kɨsepuku jaimbe yoyavi vae güi.
5. Jupíe ojo vae güɨraja mano kotɨ; oporogüɨraja omanogüe reta ñogüɨnoia kotɨ.
6. Jókuae nunga kuña mbaetɨ oikuaa tape tekove pegua, jape reta mbaetɨ ko ɨma pegua.
1. Jókuae ara rupi Jesús jemimboe reta oparandu chupe: —¿Kia pa ko jae tenondegua araɨgua mborookuaía pe?
2. Jayave Jesús oenɨi metei michia, jare oñono chupe reta mbɨte pe.
3. Jare jei: —Añete che jae peve, mbaetɨ yave peyeapo jare peiko michia reta rami, ngaraa peike araɨgua mborookuaía pe.
4. Ërei oime yave kia oñemomichi kuae michia rami vae, jae tuichagüe yaeta araɨgua mborookuaía pe.
5. Jare kia omboresive yave kuae nunga michia cheree re vae, che ko chemboresive.
6. “Kia nunga vae mbaemboavai oñono michia güɨrovia cheré vae pe vae, ikavi ko oñeapɨti iyayu re metei ita tuicha vae mburika pegua oyembaeso pɨpe vae, javoi oyemombo ɨguasu tɨpɨa pe.
7. ¡Paravete ɨvɨ pegua reta! Oñono mbaemboavai ïru vae pe vae. Echa jökorai ñotai ko. ¡Paravete jókuae oñono mbaemboavai ïru vae reta pe vae!
8. Jáeramo ndepo jare ndepɨ jovaicho oyapouka yave mbaeyoa ndeve, eyasɨa emombo ndeyeugüi. Echa jaekaviño ko renoi vaerä tekove ndepo jovaichombae reve ani ndepɨ jovaichombae reve, tata guasu opambae vae pe mókoi ndepo reve ani mókoi ndepɨ reve reo vaerägüe güi.
9. Jaeramiño vi nderesa oyapouka yave mbaeyoa ndeve, eekɨ emombo ndeyeugüi. Echa jaekaviño ko renoi vaerä tekove nderesa jovaichombae reve tata guasu opambae vae pe mókoi nderesa reve reo vaerägüe güi.
10. Agüɨye peröɨro kërai ave yepe oporogüɨrovia ramo vae. Echa che jae peve, araɨgua oyangareko kuae nunga reta re vae, ñogüɨnoi avei ko cheRu ara pe oï vae jóvai.
11. Echa che Kuimbaerä ayeapo vae ayu amboasa vaerä okañɨ Tumpa güi vae reta.
12. Mase, metei kuimbae güɨnoi cien vecha, ërei metei vecha okañɨ yave, ¿ngaraa pa kuimbae oeya jókuae noventa y nueve ivecha reta, jare ojo ɨvɨtɨ guasu rupi oeka jókuae ivecha okañɨgüe vae?
13. Jare oväe chupe yave, añete, oyerovia tai ko jókuae vecha re, noventa y nueve vecha mbaetɨ okañɨ ñogüɨnoi vae güi.
14. Jökorai ko peRu ara pe oï vae, mbaetɨ oipota kuae oporogüɨrovia ramo vae reta güi, okañɨ metei ave yepe.
15. Nerëtara iyoa yave ndekotɨ, ekua emboeta chupe kia oikuaambae reve pe aeño pe. Jare jae oyeapɨsaka nderé yave, reï kavita jae ndive.
16. Ërei mbaetɨ oipota oyeapɨsaka nderé yave, eraja nderupíe metei ani mókoi neïrurä, oikuaa vaerä mókoi ani mboapɨ vae jóvai mbae pere vae.
17. Jare mbaetɨ oipota yave oyeapɨsaka jese reta ave, emombeu Tumpa jembiparavo reta pe. Ërei nerëtara mbaetɨ oipota oyeapɨsaka jókuae reta re ave yave, emae jese metei judiombae rami ani mburuvicha peguarä okovara vae rami.
18. Añete che jae peve, peñapɨti yave kia ɨvɨ pe, ara pe oñeapɨtita vi, Jaeramiño vi oime yave kia ɨvɨ pe peyora vae, ara pe oyeyorata vi.
19. Jare che jae ye peve, mókoi pegüi reta omometei yave iyemongeta kuae ɨvɨ pe oiporu vaerä oipotagüe mbae cheRu ara pe oï vae pe, jae omeeta ko chupe reta oyerure chupe jese vae.
20. Echa mókoi ani mboapɨ vae oyemboatɨ yave cheree re, che oime ko aï jae reta ipɨte pe.”
Guarani Bible 2001
Biblia DC Guaraní Bolivia Bolivian Bible Society, 2001