Biblia en un año

1. YandeYa jei yepe Moisés pe: —Metei mbae ikavimbae vae aru ye ñotai räri Faraón re jare Egipto re, jayave ramo jae omaeñota peo kuae güi; jae etei opata pemombo kuae güi.
2. Añave ere Israel iñemuña reta pe, metei ñavo kuimbae jare kuña reta toeka jëta-ɨpɨ pegua reta pe mbae jepɨ vae korepoti pegua jare oro pegua.
3. Jare yandeYa ombopɨakavi Egiptoɨgua reta, Israel iñemuña reta kotɨ. Echa opaete Egiptoɨgua reta jare tembiokuai reta Egipto pegua omboete yae reve omae Moisés re.
4. Jare Moisés jei ye Faraón pe: —CheYa jei körai: “Pɨare mbɨte yave che aëta aguata opaete Egipto rupi,
5. jare omanota opaete membɨrɨpɨ kuimbae ñavo ɨvɨ Egipto pe, Faraón taɨrɨpɨ oguapɨ oï mburuvicharä vae güive, tembiokuai kuña ombaeso vae imembɨrɨpɨ kuimbae ave, jare vi opaete mɨmba reta imembɨrɨpɨ kuimbae.
6. Jare oimeta yaeo tätagüe opaete ɨvɨ Egipto rupi; arakae güive mbaetɨi kuae nunga ou jare ngaraai ou ye vae.”
7. Ërei opaete Israel iñemuña reta güi, kuimbae reta jare mɨmba, ngaraa metei yaɨmba ave iñaro oyeendu; peikuaa vaerä ambuaeyee ko cheYa, pe Egiptoɨgua reta Israel iñemuña reta güi vae.
8. Jare yogüeruta opaete ndemborɨa reta cheróvai, jare oyetavatɨkata cheróvai jei reve: “Ekua, jare eraja opaete kuae tëta oï ndepo igüɨ pe vae.” Kuae jaɨkue rupi ramo aëta. Jare Moisés iyarasɨ yae oë ojo Faraón jóvai güi.
9. Jayave yandeYa jei Moisés pe: —Faraón ngaraa oendu peve, jökorai jetata mɨakañɨ reta ayapogüe kuae ɨvɨ Egipto pe.
10. Moisés jare Aarón oyapo opaete kuae mɨakañɨ reta Faraón iɨvɨ pe; echa yandeYa omotäta Faraón ipɨa, jare mbaetɨ omaeño yogüɨraja Israel iñemuña reta ɨvɨ Egipto güi.
1. YandeYa omomiari Moisés jare Aarón ɨvɨ Egipto pe körai:
2. “Kuae yasɨ toï peve tenondegua yasɨrä; kuae yasɨ pe toyemboɨpɨ año pevegua.
3. Nemiari opaete Israel iñemuña reta pe körai: ‘Kuae yasɨ, payandepo araa pe, metei ñavo toipɨɨ metei vecha kuimbae taɨrusu vae, metei tëtara metei o pe yogüɨreko vae ñavo metei vecha kuimbae taɨrusu vae.
4. Ërei metei tu vae mbovɨ yae yave jare mbaetɨta ipuere opa jou reta jókuae vecha kuimbae taɨrusu vae yave, jayave toyomboatɨ jëta-ɨpɨ pegua ndive jare tomboyao kavi oyoupe jou reta vaerä jókuae vecha kuimbae taɨrusu vae.
5. Toipɨɨ reta mɨmba jete kavi vae, metei año güɨnoi vae; toipɨɨ reta vecha reta güi ani kavara reta güi.
6. Jare toñapɨti reta ara catorce oväe regua kuae yasɨ re, jare jókuae kaaru opaete vae Israel iñemuña reta toyuka.
7. Jare tomboɨru reta jugüɨ, jare toipichɨ reta jöke iyɨke re ɨvɨra oï yoyavi vae re jare vi ɨvɨra öke iárambo rupi oyepɨasa oï vae re, jókuae o pe okaru retataa pe.
8. Jare jókuae pɨ̈tu tou reta soo oyeapegüe jare mbɨyape oyembovumbae; ñana iro vae ndive tou reta.
9. Agüɨye tou reta mbae oyɨmbae chugüi, jare agüɨye tou reta oñemoigüe ave, jaeño tou reta oyeapegüe; iñäkagüe, ipɨgüe, jare ipɨagüe toyeape.
10. Agüɨye etei mbae tomoembɨre reta pɨareve peguarä, jembɨregüe pɨareve pe topa toapɨ reta.
11. Körai toñogüɨnoi jou reta vaerä: Toyupavo kavi toñogüɨnoi reta jare ipɨapaa tomonde reta, jare ipopoka ipo pe; jare tou reta jaɨai reve, echa che peYa iPascua ko.
12. Echa che aasata jókuae pɨ̈tu opaete ɨvɨ Egipto rupi, jare omanota opaete membɨrɨpɨ kuimbae ɨvɨ Egipto rupi, jökoraita opaete kuimbae reta jare mɨmba reta. Che peYa aitɨta cheporojäa opaete tumpa-raanga reta Egipto pegua re.
13. Jare tugüɨ toï ikañɨmaa vaerä opaete o reta peïta pɨpe vae rupi; tugüɨ aecha yave che aasata pegüi, jare mbaetɨta peiporara kuae mbaesusere Egipto re aitɨ aï yave.
14. Jare kuae ara topɨta peve pemaendúa vaerä, jare peyapo arete tuicha yae vae che peYa peguarä, jare peñemuña reta toyapo vi jekuae avei.
15. Chiu ara peuta mbɨyape oyembovumbae; jare tenondegua ara güive mbaetɨta peiporu mbɨyape imbovúa pero rupi; echa kuae Israel iñemuña reta ipɨte pe kia nunga vae jou yave mbɨyape oyembovugüe tenondegua ara güive chiúa ara rupi vae toyemombo ete kavi Israel iñemuña reta ipɨte güi.
16. Tenondegua ara, jökorai vi chiúa ara pe toime yemboatɨ guasu Tumpa peguarä; agüɨye mbae toyeapo jókuae ara rupi; jaeño pepuere peyapo tembíu peyeupeguarä.
17. Arete mbɨyape oyembovumbae vae peyapo avei, jaeramiño vi opaete peñemuña reta jekuae avei rupi, echa jókuae ara etei che pogüɨnoe ɨvɨ Egipto güi;
18. tenondegua yasɨ catorce ara güive kaaru yave peu mbɨyape oyembovumbae vae, veintiuno ara kaaru yave oväe regua.
19. Chiu ara mbaetɨta peiporu mbɨyape imbovúa pero rupi; echa kia nunga vae jou yave mbɨyape oyembovugüe, jökorai metei perëtaɨgua ani ketɨgua vae yave toyemombo ete kavi Israel iñemuña reta ipɨte güi.
20. Agüɨye etei oyembovugüe peu; pero ñavo rupi peu mbɨyape oyembovumbae vaeño.’ ”
21. Moisés omboatɨ Israel iñemuña itenondegua reta, jare jei chupe reta: “Peipɨɨ metei vecha kuimbae taɨrusu vae pero ñavo peguarä, jare peyuka Pascua peguarä.
22. Jare peipɨɨ metei yokuaa ñana hisopo jee vae, jare pemoäkɨ mbaerugüɨ ɨvɨñae pe oï vae pe, jare peipichɨ ɨvɨra öke iarambogua re jare öke iyɨke yɨke pe oï vae re; jare agüɨye metei ave toë jo jöke güi köe regua.
23. Echa yandeYa güeruta mano Egiptoɨgua reta re; jare oecha mbaerugüɨ öke iárambo jare iyɨke yɨke re yave, yandeYa oasata jókuae o jöke güi, jare ngaraa omaeño mano re oike vaerä pero pe oporoyuka.
24. Kuae toiko peve metei mborookuai rami, jare peñemuña reta peguarä vi jekuae avei pegua.
25. Jare peike ma jókuae ɨvɨ pe yave, peyapo avei kuae mborookuai; jókuae ɨvɨ yandeYa omeeta peve vae pe, arakae güɨrökuavee rami.
26. Jare peraɨ reta oparandu yave peve, körai: ‘¿Mbae pa kuae peyapo vae?’
27. Pe pereta chupe reta: ‘Kuae ko oyeyuka Pascua pe yandeYa pe vae, jae oasa güɨraveño Israel iñemuña reta ñogüɨnoia iárambo rupi Egipto pe yave, yandeYa güeru yave mano Egiptoɨgua reta re jare omboasayepe yandero pegua reta.’ ” Jayave Israel iñemuña reta oyetavatɨka jare omboete yandeYa.
28. Jare Israel iñemuña reta opa yogüɨraja oyapo, yandeYa oyókuai Moisés jare Aarón rami.
29. Pɨare mbɨte rupi yandeYa güeru mano opaete membɨrɨpɨ kuimbae re ɨvɨ Egipto pe, Faraón taɨrɨpɨ oï mburuvicharä vae güive tembipɨɨ tembipɨɨrɨru pe oï vae taɨrɨpɨ ave, jare opaete mɨmba reta imembɨrɨpɨ kuimbae.
30. Jókuae pɨ̈tu opüa Faraón jare opaete jembiokuai reta, jare opaete Egiptoɨgua reta; jare täta yae jäse oyaeo reta opaete Egipto pe, echa o ñavo rupi oime tëogüe.
31. Jare jókuae pɨ̈tu Faraón oenɨiuka Moisés jare Aarón, jare jei chupe reta: —Peë cherëta güi, pe reta jare opaete Israel iñemuña reta, pekua pemboete peYa, pe pere rami.
32. Peraja vi pevecha jare peguaka reta peipota rami, pekua jare peyerure vi cheré.
33. Jare Egiptoɨgua reta omoangeko opa reta vaerä omoë iɨvɨ güi, echa jei reta: “¡Opata ñamano!”
34. Jare güɨraja reta imbɨyaperä vae oyembovumbaeño, jare oyapɨkua reta oñono ikupe re.
35. Israel iñemuña reta oyapo Moisés oyókuai rami, oeka Egiptoɨgua reta pe mbae jepɨ vae korepoti pegua, oro pegua jare temimonde vi.
36. Jare yandeYa ombopɨakavi Egiptoɨgua reta omee vaerä mbae oaɨumbae reve Israel iñemuña reta pe; jare jae reta omee oeka chupegüe; jökorai opa oitɨvɨro oeya Egiptoɨgua reta.
37. Ñogüɨnoe Israel iñemuña reta tëta Ramesés güi Sucot kotɨ, seisciento mil kuimbae, oyepapambae reve kuña reta jare michia reta.
38. Yogüɨraja vi jae reta ndive jeta oipotagüe kuimbae, vecha reta jare jeta yeyé mɨmba.
39. Jare omboyɨ reta mbɨyape oyembovumbaeño güeru reta Egipto güi vae, echa Egiptoɨgua reta opa ramboeve omoë iɨvɨ güi, mbaetɨ oyupavo reta oyapo vaerä tembíu iyeupe.
40. Cuatrociento treinta año etei Israel iñemuña reta yogüɨreko Egipto pe,
41. jare cuatrociento treinta año oasa yave, jókuae ara etei yandeYa imbae reta jeta yae vae opa ñogüɨnoe ɨvɨ Egipto güi.
42. Jókuae pɨ̈tu jae ko oñeñono tee vaerä yandeYa pe, Israel iñemuña reta oñerenoe jókuae pɨ̈tu Egipto güi jeko pegua. Israel iñemuña reta toñono tee yandeYa peguarä jókuae pɨ̈tu jekuae avei pegua.
43. YandeYa jei Moisés jare Aarón pe: “Kuae ko jae mborookuai reta Pascua regua: Agüɨye metei ave ketɨgua tou mɨmba oyeyukagüe isoo,
44. ërei opaete tembiokuai korepoti re oyeguagüe tou jókuae mɨmba isoo, oyembocircuncidauka ko yave.
45. Ketɨgua jare ara ñavo iparavɨkɨ jepɨ chupe vae agüɨye tou jókuae mɨmba isoo,
46. jókuae soo ipuere oyeu metei o peño, agüɨye toyereraja ikatu pe kuae soo, ikägüegüe ave agüɨye toyeakɨo.
47. Kuae toyapo opaete Israel iñemuña reta.
48. Ërei oime ketɨgua oiko pepɨte pe vae oipota yave, oyapo Pascua che peYa peguarä, toyembocircuncidauka opaete kuimbae jo pegua reta ndive, jayave ramo toyapo Pascua jare toiko jókuae perëtaɨgua ete pegua rami; ërei metei ave oyembocircuncidambae agüɨye tou jókuae mɨmba oyeyukagüe isoo.
49. Kuae mborookuai eteiño vi toï kuae ɨvɨ pegua reta pe jare ketɨgua reta pepɨte pe yogüɨreko vae pe.”
50. Körai oyapo opaete Israel iñemuña reta; yandeYa oyókuai Moisés jare Aarón rami, jökorai oyapo reta.
51. Jókuae ara etei yandeYa güɨnoe ɨvɨ Egipto güi Israel iñemuña reta, ñemuña ñavo rupi kavi.
1. ¡Roaɨu, cheYa Tumpa! Chepɨ̈rata nderé vae.
2. CheYa, ita guasu cheñepɨ̈roa, cheñepɨ̈roka, chereroasayepe vae; cheTumpa, chepɨ̈rata nderé vae, ndereño ayeko vae, cheyeopiaka, mbaepuere chereroasayepe vae, cheñemía ɨvate yae vae.
3. Romboeteta cheYa, jupi ko reyemboeteuka vaerä, nde chereroasayepeta cherovaicho reta güi.
4. Mano chemama rami jɨmasa pe; ¡oporomokañɨtei vae imbaepuere chemongɨɨye yae!
5. Omanogüe reta ñogüɨnoia, chemama rami jɨmasa pe, oñono reta ñuai mano pegua cheve.
6. Chepɨatɨtɨ aï yave aenɨi cheYa, asapúkai cheTumpa pe, jae oendu cheñee itupao güi. ¡Chesapúkai ojo oväe jae oïa pe, jare oendu!
7. Jayave ɨvɨ okana: Ɨvɨtɨ guasu reta iguapɨka okana, yandeYa iyarasɨ omokana.
8. Tätati oë iñäpɨgua rupi, tata oporomokañɨtei vae oë iyuru güi, tätapɨi jendɨ vae oë chugüi.
9. Ara reta omoɨ̈vɨi iyeupe jare ogüeyɨ. Oyembopɨtumimbi jae ipɨ igüɨ pe.
10. Opo metei araɨgua querubín re jare oveve, oveve ɨvɨtu re.
11. Iñemikarä oñono pɨtumimbi, oñemoi pɨpe asoya pe rami, amapɨtu reta jüu ama okɨta vae rami.
12. Jae jembipeasɨ overa iamapɨtu re; amandau jare tätapɨi jendɨ vae oë iamapɨtu güi.
1. Cheraɨ, ndevɨa-ïru remborɨ ipía vaerä yave, ani reikuaambae re reñemoë ipía vaerä yave,
2. nde aeño ko reñeapɨti neñee pe, reyepɨɨ ko neñee reta pe aeño.
3. Cheraɨ, eyeyora, echa rea ko ïru vae ipo pe; eyapo kuae: Eñemomichi jare emoambeko ndevɨa-ïru ipía re.
4. Agüɨye ndepɨagüiveño eï, agüɨye kërai ave yepe eputuu;
5. etekuarai, guasu otekuarai omaepïaro vae güi rami; ani güɨra ñuai pe oa vae ojoyepe vae rami.
17. Jare Jesús Jerusalén kotɨ ojo ramboeve, oenɨi ïkotɨa jókuae doce jemimboe reta ïru reta ipɨte güi, jare jei chupe reta:
18. —Mase, ko yaja Jerusalén kotɨ. Jare che Kuimbaerä ayeapo vae chemeeta sacerdote reta itenondegua reta jare mborookuai re oporomboe vae reta ipo pe vae, jare jae reta jeita amano vaerä,
19. jare chemeeta judiombae vae reta ipo pe. Jae reta cheyóyai yoyaita, chenupata retata chikote pe, jare chekutu retata kurusu re. Ërei mboapɨ araa pe aikove yeta.
20. Jayave ou Jesús oïa pe Zebedeo jembireko imembɨraɨe reta ndive, oyetavatɨka itindɨasɨ reve Jesús jóvai oiporu reve mbae chupe.
21. Jare Jesús oparandu kuña pe: —¿Mbae pa reipota? Kuña jei: —Emee kuae mókoi chemembɨraɨe reta pe oguapɨ vaerä ndeɨpɨ pe ndeporookuaía pe; metei ndeakatu kotɨ jare ïru ndeasu kotɨ.
22. Jayave Jesús jei chupe reta: —Mbaetɨ peikuaa mbae peiporu vae. ¿Pepuereta pa peiporara che aiporarata vae? ¿Pepuereta pa peyembobautisauka che ayembobautisaukata rami? —Orepuereta ko —jei reta.
23. Jare Jesús jei chupe reta: —Añete pe reta peiporarata che aiporarata vae. Ërei mbaetɨ chepuere jae peve peguapɨ vaerä cheɨpɨ pe. Echa cheRu ko omokätɨro ma joko pe oguapɨta vae reta peguarä.
24. Jare ïru payandepo Jesús jemimboe reta kuae oendu yave, pochɨ reta jókuae oyotɨvɨ vae reta kotɨ.
25. Ërei Jesús oenɨi jei reta. —Pe reta peikuaa ko mburuvicha ɨvɨ pegua reta güɨnoi mbaepuere iɨvɨ pegua reta re.
26. Ërei pe reta ndive mbaetɨta jökorai. Oime yave kia pepɨte pe oï vae oipota tuichagüe oiko vae, toyeokuai ïru reta pe.
27. Jare oime yave kia pepɨte pe oï vae oipota tenondeguarä oiko vae, toyeokuai ïru reta pe.
28. Echa che Kuimbaerä ayeapo vae ayu ayeokuai vaerä ïru vae reta pe. Mbaetɨ ayu ïru vae reta oyeokuai cheve vaerä. Ayu amano vaerä, jeta vae aepɨ vaerä.
29. Ñogüɨnoe yogüɨraja yave tëta guasu Jericó güi, jeta vae yogüɨraja Jesús jaɨkue.
30. Jare mókoi jesambae oguapɨ ñogüɨnoi tape jembeɨ pe vae, oendu reta Jesús oasa jokoropi yave, osapúkai reve jei reta: —¡OreYa, David Taɨ, oreparareko!
31. Jare jeta vae reta oñeengata chupe reta omokïrii vaerä. Ërei jae reta jeiete osapúkai reve jei: —¡OreYa, David Taɨ, oreparareko!
32. Jayave Jesús oyemboɨ, jare oenɨi jókuae jesambae vae reta. Jei chupe reta: —¿Mbae pa peipota ayapo peve?
33. —OreYa, roipota romae —jei reta.
34. Jayave Jesús oiparareko reve omae jese reta opoko jesa re chugüi reta, jare jupiveiño mókoi reve omae reta, jare yogüɨraja Jesús jupíe.
Guarani Bible 2001
Biblia DC Guaraní Bolivia Bolivian Bible Society, 2001