Bible in one year

1. Nayo ngûgî ya gwaka kîûrû kîa MWATHANI îrathira. Solomoni araikia into birîa îthe Daudi aathûrîrîte MWATHANI. Nabio nî: fetha na thaabu na into bia ndeene bionthe, na arabiîka kûrîa gweekagwa mûthithû jwa into bia goro ndeene ya kîûrû.
2. Solomoni aratûmanîra akûrû ba Israeli, na atongeeria ba mîîrîga na ba mîciî ya antû ba Israeli bareeta Jerusalemu nîkenda beeta kûgîîra Îthandûkû rîa Kîrîkanîro kîa MWATHANI kuuma Zaiûni, ntûûra ya Daudi.
3. Nabo antû bau ba Israeli boothûranîre kîrî mûnene îgiiteene rîa mambura ja Tûgaanda mweriine jwa mûgwanja.
4. Nabo akûrû ba Israeli bonthe baroothûrana, nabo Alawi baraakamata Îthandûkû,
5. bararîkûrûkia kîûrûûne. Barajûkia kinya îema rîa gûtirimanîra amwe na into biarîo bionthe barabikûrûkia kîûrûûne.
6. Solomoni na kîûthûrano kîonthe gîa antû ba Israeli barîa beejîte kîrî we baroothûrana mbere ya Îthandûkû rîa Kîrîkanîro bakîritaga igongwana bia ng'ondu na ng'ombe inyiingî mono itîngîûmba gûtarîka.
7. Nabo athînjîri-Mûrungu baraikia Îthandûkû rîa kîrîkanîro kîa MWATHANI antû arîa aathuranîri nîûntû bwa rîo kîûrûûne ndeene, antû arîa atheru buru, bararîîka rungu rwa mathagu ja kerubi.
8. Najo mathagu ja kerubi jaatambûrûkîte îgûrû rîa antû au Îthandûkû rîaarî jakarîkunîkîra amwe na mîaro îrîa rîakamatagwa nayo.
9. Mîaro îîu nî yaarî îmîraaja mono nîûntû mîthia yaayo nî yoonekaga muntû arî kîûrûûne bwa ndeene buru îndî îrî o ndeene ya antû arîa atheru mono. Îndî îtoonekaga muntû arî bwa oome. Nayo îrî o kinya naarua.
10. Gûtî gîntû kîaarî îthandûkûûne rîu tiga mbechua irîa ijîîrî Musa eekîrîte ku arî kîrîmeene gîa Sinai arîa MWATHANI aathithîrie kîrîkanîro na antû ba Israeli rîrîa baumaga Misri.
11. Nabo athînjîri-Mûrungu baraumauma antû arîa atheru buru. Athînjîri-Mûrungu barîa baarî o bonthe nî baitheretie batîkûûria muntû nî wa gîkundi kîrîkû kana kîrîkû.
12. Nabo Alawi barîa aini bonthe, ja bo Asafu na Hemani na Jeduthuni, amwe na ataana baao na antû ba ndûgû ciaao baarûngi rûteere rwa ûrîo rwa kîritîro kîa igongwana beekîrîte nguû inthongi mono na bakîringaga thaani cia kûringithania na inanda na wandîîndî. Ningî nî kwaarî na athînjîri-Mûrungu îgana rîa mîrongo îîrî barîa baaringaga tarumbeta.
13. Nabo aringi ba tarumbeta na ba thaani cia kûringithania na ba into birîa bingî barainanîria amwe rwîmbo rwa gûkumia MWATHANI na kûmûcokeria nkaatho na kajû gakanene bakiugaga: “MWATHANI nî ûmwega; Nîkwîthîrwa kîaao kîaawe gîtûûraga kenya na kenya.” Narîo îtu rîroojûra kîûrûûne kîa Mûrungu o îgiita rîu,
14. nabo athînjîri-Mûrungu bararemwa nî kûrita ngûgî ciaao nîûntû bwa ûrîa mwago jwa MWATHANI jwoojûrîte kîûrûûne.
1. Rîu Solomoni arauga ûjû, “MWATHANI augîîte arîenda gûtûûraga îtuune rîrîtumanu.
2. Nandî ngûgwaakîra kîûrû gîkînene na gîkîega, kûrîa gwe ûgatûûraga kenya na kenya.”
3. Kîrîndî gîa Israeli kîonthe kîrûngi au, Solomoni arakîerekera, arakîtharima.
4. Nawe arauga: “MWATHANI Mûrungu wa Israeli arokumua, We warîîrie baaba Daudi na kanyua kaawe na rîu nî ojûrîîtie na njara ciaawe mantû jarîa amwîrîre akiugaga atîrî,
5. ‘Kuuma ntukû îrîa ndaaritire antû baakwa nthî ya Misri, ntathuura ntûûra îngî kuuma mwîrîgeene noo jûmwe jwa Israeli mbakîrwa nyomba ku nîkenda riîtwa rîaakwa rîtûûraga ku. Ningî gûtî muntû ûngî ndathuura aa mûtongeeria wa antû baakwa ba Israeli.
6. Îndî rîu nkûthuura Jerusalemu nîkenda riîtwa rîaakwa rîtûûraga ku, na ndathuura Daudi atongagîîria antû baakwa ba Israeli.’
7. Baaba Daudi nî agiitîte nkoroone yaawe gwaakîra MWATHANI Mûrungu wa Israeli kîûrû, nîûntû bwa Riîtwa rîaawe.
8. Îndî MWATHANI nî eerîre baaba Daudi ûjû, ‘Nî ûthithîtie bwega nîûntû bwa gwîkîra îthûgaania nkoroone rîa gwaka kîûrû nîûntû bwa Riîtwa rîaakwa.
9. Îndî rî, tîgwe ûgaaka kîûrû kîu. Ûrîa ûgagîaka nî mûtaana waaku wengwa, ûu nîwe ûgaaka kîûrû nîûntû bwa Riîtwa rîaakwa.’
10. Nandî MWATHANI nî oojûrîîtie wîrane bwaawe ta ûrîa augîîte. Nî anenkerete waathani bwa baaba Daudi, na ndakarîra rûriga rwa ûnene bwa Israeli o ta ûrîa MWATHANI augîîte. Ningî nandî ndîgwaaka kîûrû nîûntû bwa Riîtwa rîa MWATHANI Mûrungu wa Israeli,
11. na ndeeka îthandûkû ku rîrîa rîrî na kîrîkanîro kîa MWATHANI kîrîa ariikanîîre na antû ba Israeli.”
12. Solomoni aracoka ararûngama mbere ya kîritîro kîa igongwana bia MWATHANI mbere ya kîrîndî kîonthe gîa Israeli araambaaria njara ciaawe.
13. Solomoni nî aakîte rûtara rwa îturutia rwa ûraaja bwa mita ijîîrî na nusu (2.5m), na waariî bwa mita ijîîrî na nusu (2.5m), na mita imwe na nusu (1.5m) gwitia bwa îgûrû ararwîka kîaragoone kîa bwa oome gatîgatî. Arakinya rûtareene rûu îgûrû araturia maru mbere ya kîrîndî gîa Israeli kîonthe, na araambaaria njara bwa îgûrû.
14. Nawe araromba ûjû: “Îî MWATHANI, Mûrungu wa Israeli: gûtî Mûrungu ûngî ta gwe îgûrû kana nthîgûrû. Gwe nî ûûjûragia kîrîkanîro gîaaku kîa wendo kîrî nthûûmba ciaaku irîa igwîtîkagia na nkoro yonthe.
15. Nî ûingîtie uuge bwaaku bwa mantû jarîa weerîîre nthûûmba yaaku Daudi Baaba. Weekîre wîrane na kanyua gaaku, na rîu nî ûbûjûrîtie na njara yaaku ta ûrîa gûkari naarua.
16. Nandî MWATHANI, Mûrungu wa Israeli ûjûria wîrane bwaaku bûrîa werîîre nthûûmba yaaku Daudi, baaba, ûramwîra, ‘Ûtîkoroaga muntû wa gûkaraga mbere yaakwa rûrigeene rwa ûnene bwa Israeli, këethîra bunka ataana baaku bakamenyagîîra gûtûûraga batongeeretue nî Waatho bwaakwa ta ûrîa gwe ûtwîîre ûthithagia.’
17. Tontû bûû, Gwe MWATHANI Mûrungu wa Israeli, reka rîu wîrane bwaaku bûrîa weerîîre nthûûmba yaaku Daudi bûûjûre.
18. Îndî rî, Mûrungu oomba gûtûûrania na antû gûkû nthîgûrû? Atîrî, këethîra ûtîûmba kûng'anîra îgûrû na kinya îgûrû buru rî, no kîûrû gîkî mbakîte ûng'anîra!
19. Îndî amwe na bûu, thikîîra îromba rîa nthûûmba yaaku na kwithaithanîîra kwaawe. Gwe MWATHANI Mûrungu waakwa thikîîra kîrîro na îromba rîrîa nthûûmba yaaku îkûromba mbere yaaku.
20. Karagia kîûrû gîkî ûtukû na mûthenya, nîûntû aja nîo waugîre ûgatûûria Riîtwa rîaaku. Igua itû îromba rîrîa nthûûmba yaaku îkûromba nîûntû bwa antû aja.
21. Igua maromba ja nthûûmba yaaku na ja antû baaku ba Israeli rîrîa beeja kûrombera antû aja. Bathikagîîre ûrî îgûrû, gîtûûro gîaaku, na wabaigua, ûkabarekera.
22. Rîrîa muntû eeîîria mûtûûri waawe na eerwa aciîtie, akëeja kwîja agaciîtia mbere ya kîritîro kîa igongwana gîaaku kîûrûûne gîkî rî,
23. Gwe ûkaigagua ûrî kûu îgûrû na ûkathithia ûrîa kwagîrîte. Ûgatuujagîra nthûûmba ciaaku îgamba nawe ûrîa wîîtie ûkamûkanûkia kûringana na maatia jaawe. Nawe ûrîa ûtî na maatia ûmûrekeerie.
24. Rîrîa antû baakû ba Israeli boombwa ndweene nî anthû nîûntû bwa gûkwîîria, bagûcokeera bairirîte, bakîrombaga na kwithaithanîîra kîrî gwe kîûrûûne gîkî,
25. ûbaigague ûrî kûu îgûrû, naagwe ûkarekera antû baaku ba Israeli meeyia jaao, na ûkabacokia nthî îrîa wabaeere amwe na beethe.
26. Rîrîa îgûrû rîaingwa nayo ngai îrega kuura, nî ûrîa antû baaku bakwîîrîîtie, bakëeja kûromba beerekerete antû aja bakîgwetaga Riîtwa rîaaku na bagatigana na wîîyia, nîûntû bwa ûrîa ubakanûkîtie rî,
27. ûbaigue ûrî kûu îgûrû na ûrekere nthûûmba ciaaku, antû ba Israeli meeyia jaao. Ûbaritane mûtûûrîre jûrîa mwega, ningî uurithie ngai nthîgûrû îrîa waeere antû baaku îrî rûgai rwaao.
28. Rîrîa kwagîa mpara nthîgûrûûne, kana mûrimo jûmûthûûku, kana ruuo rûrîa rûîîthagia irio miuundeene, kana mûrimo jwa kworia irio, kana gûkëeja kûgîa ngigî na ing'inyo, kana rîrîa anthû baacîgîîria ntûûra îmwe yaao; kana o ûntû bunthe bwa kûbathangîkîa ja mîrimo;
29. muntû ûmwe kana kîrîndî gîaaku kîonthe kîa Israeli bakëeja kûromba kana kwithaithanîîra o muntû arîîkîîtie kwirira nîûntû bwa mîthangîko yaawe na arî na kwithikîîra; nawe arombe atambûrûkîîtie njara bwa kîûrû gîkî
30. wiigue maromba jaao gwe ûrî o kûu îgûrû kûrîa ûtûûraga na ûbarekere meeyia jaao. Ningî ûrîee o muntû kûringana na mathithio jaawe jonthe ta ûrîa wiijî nkoro yaawe (nîûntû nîgwe gwenka wiijî nkoro cia antû),
31. nîkenda bagûkîraga na bakwathîkîra matukû jonthe jarîa bagatûûra nthîgûrû îrîa waeere biûjûjû bieetû.
32. Kinya mûgeni ûrîa ûtî ûmwe wa antû baakû Israeli eejîte kuuma nthî ya kûraaja nîûntû bwa nkuma ya Riîtwa rîaaku na mathithio jaaku jamanene na kîaao gîaaku; rîrîa akeeja na arombe eerekerete kîûrû gîkî,
33. igagua maromba jaawe ûrî kûu gwaaku îgûrû, na ûmûthithîrie bûrîa bunthe agakûromba nîkenda antû ba nthîgûrû cionthe bakûmenye na bakwathîkagîre o ta antû baaku ba Israeli, na ningî bamenye atî kîûrû gîkî ngwaakîrîte nîo antû arîa ûkarombagîrwa.
34. Rîrîa antû baaku beeta kûrwaa na anthû baao o kûrîa kunthe ûkaabatûma, nabo bakûrombe beerekerete ntûûra îîjî, ûthuurîte na kîûrû gîkî mbakîte nîûntû bwa riîtwa rîaaku,
35. Gwe wîtîkîre kwiigagua maromba na kwithaithanîîra kwaao ûrî kûu îgûrû naagwe ûbateethie.
36. Nabo baëeja gûkwîîria nîûntû gûtî muntû ûtîîagia naagwe ûkathûûra nîbo ûkabarekeeria kîrî mûnthû, nawe akabagwata akabaikia ûkomboone nthî ya kûraaja kana gûkuî;
37. nabo bakëeja gwîcokera barî o nthî îîu ya ûkombo, bakairira na bagakûthaitha bakiugaga, ‘Nî twîîtie na twauna Waatho na tûrî antû ngîti.’
38. Ningî bakëeja gûgûcokeera na nkoro ciaao cionthe barî o kûu nthî ya ûkombo bagäkûromba beerekerete nthîgûrû îrîa waeere biûjûjû biaao, na beerekerete ntûûra îrîa withuurîrîte, na kîûrû gîkî ngwaakîrîte;
39. wîîtîkîre gwe kwigua maromba jaao na kwithaithanîîra kwaao ûrî o kûu gwaaku îgûrû na ûboonokie. Ningî ûrekere antû baaku barîa bakwîîrîtie.
40. Nandî ndakûthaitha, itû, Mûrungu waakwa, meetho jaaku jarokaraga jamincûki, najo matû jaaku jakathikagîîra maromba jarîa jakarombagîrwa antû aja.
41. Nandî ûkîîra, Gwe MWATHANI Mûrungu, wîîje wiinogokere arîa athuranîri nîûntû bwaaku, gwe na Îthandûkû inya yaaku. Athînjîri Mûrungu baaku, gwe MWATHANI Mûrungu, baroona wonokio, na antû baaku barîa eetîkua bagwîrîrue wega bwaaku.
42. Gwe MWATHANI Mûrungu, itû ûgáutatîra ûrîa ûthuurîte. Ririkana wendo bwaaku bûrîa bûtîthiraga bûrîa weendeete nabu nthûûmba yaaku Daudi.”
11. Reka kîrîro kîa barîa barî ncheera kîgûkinyîre, wonokie bonthe barîa bagiitîri îgamba kûûragwa.
12. Itû MWATHANI irîîrie mainda mûgwanja kîrî mîgongo yonthe îrîa îkûrumaga.
13. Rîu tuî antû baaku, nî tuî ndîîthia yaaku, na tûgagûkaathaga magiita jonthe na nthukî cionthe igaagûkumagia.
13. Wenda toro mono ûmenye ûkaarîa ûkîa îndî waciata toro, ûtîkoroaga biakûrîa bia kûng'ana.
14. Mûgûri akîgûra anung'unaga akiugaga, “Gîntû gîkî tî gîkîega! Gîntû gîkî tî gîkîega!” Îndî arîîkia kûgûra ageeta agiikumagia ûrîa agûrîte gîntû gîkîega.
1. Kaniseene îrîa yaarî Antioki antû bamwe nî baarî iroria na bangî aritani. Bamwe baabo baarî Baranaba na Simioni ûrîa weetagwa Ûmwirû, na Lucio kuuma Kurene na Manaeni ûrîa waakûranîrîtie amwe na mûnene Herode, na Saûlû.
2. Îgiita rîmwe rîrîa baarombaga Mwathani, na baciatîte biakûrîa, Roho Ûmûtheru arauga, “Mbathûrîreni Baranaba na Saûlû nîûntû bwa ngûgî îrîa mbeetîte barita.”
3. Bakûthiria kûromba na gûciata biakûrîa, bararîkîîra Baranaba na Saûlû njara na barabarekeeria baciîtîra.
4. Baranaba na Saûlû bagûtûmwa nî Roho Ûmûtheru, bareenama mwanka Selucia. Rîu baraitia meri bareeta mwanka Saiprasi, nthîgûrû îrîa yaacîgîîrîîtue nî rûûjî.
5. Rîrîa baakinyîre Salamisi baratûmîîria rûteto rwa Mûrungu iromberoone bia Ayahudi. Johana nî aarî nabo akîbateethagîîria.
6. Nî beetîre kuuma rûteere rûmwe rwa Saiprasi mwanka Pafo, rûteere rûrîa rûngî, na kûu baratirima mûringi-biama ûmwe, ûrîa waarî kîroria kîa ûrongo, nawe aarî Mûyahudi weetagwa Barijesû.
7. Muntû ûu aarî mûcoore wa Sagio Paûlû ûrîa waarî mûnene wa Saiprasi. Sagio Paûlû aarî muntû ûmûûme mono. Sagio Paûlû nî eetîre Baranaba na Saûlû nîûntû nî eendaga kûthikîîra rûteto rwa Mûrungu.
8. Îndî mûringi-biama ûu Elimasi (tontû ûu nîu eetagwa na rûthiomi rwa Kîgriiki) arageria kûrigîria mûnene ûu nîkenda atîkeeje kwigua nteto iu na eetîkia aa mûkristû.
9. Rîu Saûlû, ûrîa weetagwa Paûlû, oojûri Roho Ûmûtheru arakûûrîra mûringi biama ûu meetho na
10. arauga, “Gwe mûtaana wa Nkoma, mûnthû wa waagîru. Gwe ûûjûri waayia na ûrongo. Gûtî rîo waatiga kwaîria antû na kûgeria kûgarûra ûûma bwa Mwathani nîkenda bwaa ûrongo.
11. Nandî Mwathani agagûkanûkia; ûkaa mûtumuumu, na ûtîûmba kwona weerû kagiita kang'anona.” O rîo araambîrîria kwona marwîrwî, aroojûrwa nî muundu, na araambîrîria gwataata nteere cionthe agîcwaa wa kûmûgwata njara.
12. Rîrîa mûnene ûu wa Saiprasi oonere ûrîa gwakara, areetîkia na araa mûkristû nîûntû nî aarigarîrue mono nî ûritani bûrîa aigîrue bwegiî Mwathani.
13. Paûlû na antû bangî barîa beetanîtie nawe bakuuma Pafo, nî baitîrie meri bareeta Paaga îrîa îrî nthîgûrû ya Pamfîlia. Rîu Johana arabatiga, na aracoka Jerusalemu.
14. Îndî bo barauma Paaga bareta ntûûreene ya Antioki îrîa îrî Pisidia. Mûthenya jwa sabatû jûgûkinya barakûrûka kîromberoone na barakara nthî ku.
15. Nyuma ya ithomo kuuma Waathoone bwa Musa na kuuma kîrî maandîko ja iroria, atongeeria ba kîrombero nî baatûmanîre kîrî bo barauga atîrî, “Ataana ba baaba këethîra bûrî na nteto cia kwîra antû nîkenda bûbeekîra inya, ugeni.”
16. Rîu Paûlû ararûngama na arabakiria na njara na arauga atîrî, “Îbuî antû ba Israeli na bangî bonthe barîa bakîraga Mûrungu, thikîîreeni!
17. Mûrungu wa antû baba ba Israeli nî aathuurîre biûjûjû bieetû na arabaethia antû babaingî rîrîa baarî kûu Misri. Mûrungu nî aabaritîre kûu agîtumagîra inya yaawe înene.
18. Îgiita ta rîa mîaka mîrongo îna nî aabamenyereere barî kûu rwanda.
19. Ningî arathiria mîgongo mûgwanja ya nthîgûrû ya Kanaani na aranenkera antû baawe nthîgûrû îîu, îrî rûgai rwaao. Nî baatûûrîre ku mîaka magana jana ja mîrongo îtaano.
20. Rîu baratongeerua nî agambi mwanka îgiita rîa kîroria Samueli.
21. Nyuma ya ûu barooria baeewe mûnene waao, na Mûrungu arabaa Saûlû, mûtaana wa Kishi, wa mwîrîga jwa Benjamini. Saûlû nî aabaathîre mîaka mîrongo îna.
22. Rîrîa Mûrungu aaritîre Saûlû, arathuura Daudi aee mûnene waao. Ûjû nîu Mûrungu aakûûjîrîre bûmwegiî, ‘Nkwona Daudi, mûtaana wa Jesii, arî muntû ûrîa nkoro yaakwa îcwaga, ûrîa ûkoojûria mantû jonthe jarîa mpendaga jathithua.’
23. Kuumania na rûrîîjo rwa muntû ûu, Mûrungu nî aretete Mwonokia nthî ya Israeli, tawe Jesû, o ta ûrîa eeranîrîte.
24. Mbere ya kwîja kwa Jesû, Johana nî aarî agûtûmîîria kîrî antû bonthe ba Israeli atî no mwanka bairire na babatithue.
25. Rîrîa Johana aarî akuî gûkinyia mûthia jwa ntûmîîri yaawe nî eerîre antû atîrî, ‘Bûrîthûgaania ni ndî ûu? Ni tî ni ûrîa bweteerete. Îndî kûrî ûmwe ûkeeja nyuma yaakwa, ûrîa ni ntîagîrîte gûkundûra mîrigi ya iraatû biaawe.’
Songe Bible 2018
KIMERU BIBLE WITH DC Bible Society of Kenya, 2009, 2018